Niezależnie od tego, czy teraz oszczędzasz czy inwestujesz, musisz zapłacić podatek od zysku, czyli podatek Belki. Wynosi 19%, więc prawie jedną piątą oddajesz teraz fiskusowi. Od połowy przyszłego roku ma się to jednak zmienić. Inwestycje do 100 tys. zł mają być nieopodatkowane, jeśli wpłacisz je na Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI).
Zacznijmy od tego, że Polacy boją się inwestowania. Giełda, fundusze, obligacje – to dla wielu z nas wciąż czarna magia. Ale jednocześnie w 2024 roku wydaliśmy 69 miliardów złotych na gry hazardowe: Lotto, zdrapki, zakłady. I tam jakoś nikt się nie boi, mimo że szanse na wygraną są jak jeden do miliona.
To trochę paradoks, bo jesteśmy gotowi zapłacić podatek od szczęścia, czyli wydać pieniądze na loterię ze świadomością, że prawie na pewno nie wygramy, ale nie potrafimy zaufać inwestowaniu, które – robione z głową – naprawdę może działać.
Warto zmienić to myślenie, zwłaszcza jeśli marzysz o własnym mieszkaniu. Regularne odkładanie nawet niewielkich kwot może z czasem zamienić się w solidny wkład własny do kredytu hipotecznego – a to często największa bariera na początku drogi do własnego domu.
W tym wpisie dowiesz się:
Skąd pomysł na Osobiste Konto Inwestycyjne?
Żeby zachęcić Polaków do inwestowania, minister finansów i gospodarki Andrzej Domański przedstawił ostatnio propozycję nowego rozwiązania dla oszczędzających, które pomoże im uniknąć wysokiego podatku Belki.
To z resztą odpowiedź na 37. ze 100 konkretów Koalicji Obywatelskiej, w którym obiecywali,: zaproponujemy zniesienie podatku od zysków kapitałowych (podatek Belki) dla oszczędności i inwestycji w tym także na GPW (do 100 tys. zł, powyżej 1 roku).
Co prawda podatek Belki zostaje, ale zaproponowali alternatywę – Osobiste Konto Inwestycyjne.
Pomysł jest wzorowany na szwedzkim systemie ISK, z którego korzysta dziś ponad 40% dorosłych Szwedów. Czy OKI ma szansę zmienić podejście Polaków do inwestowania? Oto wszystko, co warto o nim wiedzieć – bez finansowego żargonu, za to z wadami i zaletami, które pomogą Ci ocenić, czy rzeczywiście warto się w to bawić.
OKI – co to jest i jak ma działać?
OKI (czyli Osobiste Konto Inwestycyjne) to nowe narzędzie, które pozwoli inwestować bez podatku od zysków kapitałowych (czyli tzw. podatku Belki) – przynajmniej do określonego limitu. Konto ma być dobrowolne i dostępne w bankach oraz domach maklerskich.
Dla osób planujących zakup mieszkania lub budowę domu, OKI może być praktycznym sposobem na odkładanie na wkład własny – bez konieczności płacenia podatku Belki.
Jakie zasady obowiązują w OKI? Limity i podatki
- Możesz wpłacić do 100 000 zł rocznie i nie zapłacisz żadnego podatku od zysków.
- Jeśli przekroczysz ten limit – zapłacisz tylko 0,8–0,9% rocznie od nadwyżki, ale od wszystkich pieniędzy, które tam wpłaciłaś, a nie od zysku.
- Sam wybierasz, w co inwestujesz – mogą to być lokaty, obligacje, fundusze, akcje.
- Nie ma żadnej blokady czasowej – wpłacasz i wypłacasz, kiedy chcesz. Choć pamiętaj, że gdy np. zerwiesz lokatę przed czasem, to utracisz wypracowane odsetki.
- Możesz zacząć nawet od kilkuset złotych.
OKI a podatek Belki – ile zostanie Ci w kieszeni?
Policzyliśmy, czy jest to dla Ciebie korzystna zmiana i ile podatku trzeba zapłacić, inwestując konkretne kwoty. Założyliśmy, że zysk to 6% rocznie.
| Kwota inwestycji | Podatek Belki (19%) | Podatek w OKI (0,9%) (założyliśmy ten wyższy) | Ile zostaje Ci w kieszeni? |
| 10 tys. zł | 114 zł | 0 zł | 114 zł |
| 50 tys. zł | 570 zł | 0 zł | 570 zł |
| 100 tys. zł | 1 140 zł | 0 zł | 1 140 zł |
| 200 tys. zł | 2 280 zł | 900 zł | 1 380 zł |
| 500 tys. zł | 5 700 zł | 3 600 zł | 2 100 zł |
| 1 mln zł | 11 400 zł | 8 100 zł | 3 300 zł |
Jak widzisz, niezależnie od kwoty inwestycji, podatek w OKI będzie niższy. Pamiętaj jednak, że płacisz go niezależnie od zysku, nawet gdy stracisz część środków. Podatek Belki odprowadzasz tylko wtedy, gdy coś zarobisz.
Zalety OKI – czy to się rzeczywiście opłaca?
Ta propozycja ma szansę naprawdę zmienić podejście Polaków do inwestowania.
Jego największy atut to zwolnienie z podatku Belki – i to bez żadnych skomplikowanych warunków. Do 100 tys. zł inwestujesz całkowicie bez podatku, a jeśli przekroczysz ten limit, to nadal rozliczasz się bardzo korzystnie: płacisz tylko 0,8–0,9% rocznie od nadwyżki. Brzmi uczciwie.
Dodatkowo możesz wpłacać i wypłacać pieniądze wtedy, kiedy chcesz, bez czekania do emerytury czy spełniania warunków wiekowych (jak przy IKE/IKZE). Masz też pełną swobodę, w co inwestujesz – lokaty, obligacje, fundusze, a nawet akcje.
Nie ma dolnej granicy, więc możesz zacząć od naprawdę niewielkich kwot, więc to dobre narzędzie nawet dla osób, które dopiero uczą się inwestowania. I co ważne – ten model nie jest nowością, tylko sprawdzonym rozwiązaniem z zagranicy. W Szwecji podobny system działa od lat i korzysta z niego 4 na 10 dorosłych.
Wady OKI, o których warto wiedzieć
Choć OKI zapowiada się obiecująco, to nie jest system bez wad. Przede wszystkim – podatek po przekroczeniu limitu 100 tys. zł naliczany jest od wartości portfela, a nie od zysku. Co to oznacza w praktyce? Nawet jeśli Twoje inwestycje chwilowo stracą na wartości, podatek i tak zapłacisz.
Do tego trzeba pamiętać, że jest to na razie tylko projekt – jego start zapowiedziano na połowę 2026 roku. Nie znamy jeszcze szczegółów ofert banków, kosztów prowadzenia konta czy ostatecznego kształtu przepisów. A że w Polsce „zmienność” systemów oszczędzania znamy już z historii (patrz: OFE), warto być czujnym.
Trzecia sprawa – OKI samo w sobie nie daje żadnej ochrony przed stratą. Możesz wybrać bezpieczną opcję oszczędnościową, ale wtedy nie płacisz podatku tylko do 25 tys. zł, a nie do 100 tys. zł. Jeżeli wybierzesz fundusze inwestycyjne i akcje, to możesz stracić wszystko, co zainwestowałaś. Oczywiście w ramach TFI możesz powierzyć swój kapitał specjalistom, ale trzeba przygotować się na prowizję za pośrednictwo i mieć z świadomość, że i tak możesz stracić pieniądze, bo inwestowanie wiąże się z ryzykiem..
Nie da się też przenieść już posiadanych aktywów – możesz korzystać z OKI tylko wtedy, gdy zaczynasz od gotówki. To z kolei wiąże się z koniecznością sprzedaży posiadanych instrumentów finansowych, a to często oznacza prowizję.
I na koniec najważniejsze – ulga podatkowa to zawsze bonus, ale w przypadku OKI limit jest naprawdę bardzo niski. Jeśli masz w planach obracać kapitałem większym niż 100 tys. zł, żeby móc korzystać z niego na emeryturze albo przekazać dzieciom, to koniec końców podatek i tak trzeba będzie zapłacić – na szczęście dużo niższy niż obecnie obowiązujący podatek Belki.
Kto skorzysta z OKI, a kto powinien uważać?
Jeśli dopiero zaczynasz przygodę z inwestowaniem, chcesz to robić legalnie, bez podatku i bez blokowania pieniędzy na lata – OKI może być dla Ciebie idealnym startem. To narzędzie dla osób, które chcą działać rozsądnie, długoterminowo, budując kapitał krok po kroku.
Sprawdzi się też jako uzupełnienie IKE czy IKZE, jeśli szukasz dodatkowej przestrzeni inwestycyjnej z ulgą podatkową.
Ale uwaga – nie jest to rozwiązanie dla każdego. Jeśli liczysz na szybki zysk bez ryzyka albo w ogóle nie masz ochoty zagłębiać się w to, czym różni się lokata od funduszu inwestycyjnego albo jak się inwestuje na giełdzie, OKI może być dla Ciebie zwyczajnie za trudne.
OKI tylko dla drobnych inwestorów?
Sami twórcy tego rozwiązania kierują je do osób z niewielkim kapitałem, które dopiero chcą zacząć go pomnażać. Nie oznacza to jednak, że więksi inwestorzy na nim nie zyskają. Jest wręcz przeciwnie.
Przy ulokowaniu np. 6 mln zł z zyskiem 10% rocznie, podatek Belki wyniósłby 114 tys. zł. Tymczasem podatek od wartości aktywów, pobierany w ramach OKI to tylko 53,1 tys. zł. W kieszeni inwestora zostanie więc 60,9 tys. zł. Nawet jeśli trzeba by było wypłacić instrumenty z obecnego portfela i zapłacić prowizję za sprzedaż, to i tak się opłaca.
Jak oszczędzają Szwedzi i czy warto brać z nich przykład?
W Szwecji odpowiednik OKI – konto ISK – działa od 2012 roku. Korzysta z niego 40% dorosłych. To nie są zawodowi inwestorzy ani finansiści, ale wciąż świadomi ryzyka. To nie przeszkadza im jednak inwestować na rynku kapitałowym. Robi to aż 70% Szwedów, a tylko 15% trzyma oszczędności na koncie bankowym.
Czy w Polsce się to przyjmie? Start może być ciężki, bo aktualnie aż 50% aktywów trzymamy w gotówce albo na nieoprocentowanych rachunkach. Sporo zależy więc od tego, jak ostatecznie będą wyglądały przepisy. Jako naród boimy się inwestować, nie za bardzo wiemy z czym to się je, ale też odstraszają nas wszystkie dokumenty, które trzeba wypełnić przed rozpoczęciem grania na giełdzie.
OKI a kredyt hipoteczny – czy to dobry sposób na oszczędzanie na wkład własny?
Kiedy tylko pojawiły się pierwsze informacje o Osobistym Koncie Inwestycyjnym, to pytaliście na Instagramie, czy to dobry sposób na oszczędzanie na wkład własny. Jest to bardzo dobry pomysł, bo:
- daje Ci dostęp do relatywnie bezpiecznych opcji, takich jak obligacje skarbowe czy bezpieczne fundusze rynku pieniężnego,
- do 100 000 zł nie zapłacisz podatku od zysków, więc oszczędzasz 19%, które trzeba byłoby oddać w ramach podatku Belki,,
- nie musisz trzymać środków do emerytury, jak w IKE/IKZE – możesz je wypłacić w dowolnym momencie.
Pamiętaj, że ma to sens tylko wtedy, gdy zakup mieszkania czy budowę domu planujesz dopiero za minimum rok, a najlepiej za kilka lat. Wtedy możesz maksymalnie wykorzystać potencjał OKI. Gdy kredyt hipoteczny masz w planach wziąć już za kilka miesięcy, wtedy bardziej się opłaca ulokować kapitał na krótkoterminowej lokacie.
Czy warto przygotować się do OKI już teraz?
Choć start OKI jest planowany dopiero na 2026 rok, już dziś warto się przygotować. Nie musisz inwestować od razu, ale możesz:
- zacząć czytać o funduszach, obligacjach, ETF-ach,
- zastanowić się nad swoim planem na długoletnie budowanie kapitału (cele, kwota, akceptowalny poziom ryzyka),
- oswoić się z myślą, że inwestowanie to nie kasyno – tylko sposób na mądre zarządzanie pieniędzmi, jeżeli zaczniesz je rozumieć.
Pamiętaj, aby mieć z tyłu głowy, że OKI to nie jest gwarancja zysku, a ryzyko inwestycyjne cały czas istnieje. Jeżeli chcesz skorzystać tego rozwiązania, a nie masz pojęcia o giełdzie, to warto w tej kwestii skonsultować się ze specjalistą albo samemu dokształcić się w temacie.
A jeśli wiesz, że za kilka lat będziesz starać się o kredyt hipoteczny, potraktuj OKI jako sposób na wcześniejsze zbudowanie kapitału, który wykorzystasz jako wkład własny lub finansową poduszkę bezpieczeństwa.
Na Kredytowym Poradniku będziemy regularnie analizować, jak rozwija się temat OKI. Gdy tylko ruszy – pojawi się tu prosty przewodnik, jak z niego skorzystać bez stresu i bez zbędnego ryzyka. Pamiętaj, że treści nie stanowią porady inwestycyjnej i mają charakter edukacyjny. Sama musisz zdecydować, na jaki poziom ryzyka możesz sobie pozwolić.
